Jak robić ostre zdjęcia?


Pytanie tak stare jak sama fotografia... jak robić ostre zdjęcia? Co wpływa na ostrość?

I czemu moje zdjęcia nie są tak ostre jak innych? Składowych jest kilka, omówię je po kolei i wytłumaczę jak wpływają na ostrość.

1. TRYBY OSTROŚCI


Wielu producentów nazywa tryby ostrzenia w różny sposób, jednak zasadniczo są to trzy te same funkcje, które po prostu mają inne nazwy. Mówię o AF-S, AF-C i MF, czyli:


AF-S - tryb pojedynczy

AF-C - tryb ciągły

MF - tryb manualny


do tego dochodzą oczywiście jeszcze inne tryby, ale o tym kiedy indziej.


Jak widzisz ostrzyć można wobec tego zasadniczo na dwa sposoby: manualnie albo automatycznie. Automatycznie znaczy, że gdy przyciśniesz spust migawki do połowy to aparat zaczyna szukać punktu ostrości i może to robić na kilka sposobów. Na przykład:


Tryb pojedynczy (AF-S) - w tym trybie wciskasz spust migawki do połowy, aparat ustawia ostrość i ją na tej odległości trzyma. Jeśli fotografowany obiekt się przesunie w przestrzeni (w przód lub tył względem aparatu), musisz na nowo puścić spust migawki i wcisnąć go znowu do połowy, aparat na nowo wyszuka punkt ostrości i znowu tam będzie go trzymał. Po dociśnięciu spustu wykonane zostanie zdjęcie. W tym trybie można łatwo dokonywać rekompozycji zdjęcia. Czyli ustawiasz ostrość i trzymając spust migawki do połowy, przesuwasz się aparatem by zmienić ustawienie rzeczy w kadrze, wtedy dociskasz spust migawki i zdjęcie gotowe. Ważne jednak pamiętać, że jeśli Ty albo to co fotografujesz zmieni swoją płaszczyznę względem aparatu, musisz na nowo ustawić ostrość.


Tryb ciągły (AF-C) - polega on na tym, że gdy w spust migawki jest wciśnięty do połowy to aparat stale szuka ostrości. Punkt ostrości się zmienia, przesuwa w przestrzeni. Jest to przydatne w przypadkach kiedy fotografujemy przesuwające się w przestrzeni obiekty. Na przykład jadący samochód lub biegnący sportowiec. Aparat łapie ostrość i zaczyna śledzić ten punkt, na którym ostrzył.


Dla tych automatycznych trybów są różne warianty, o których napiszę kiedy indziej. Możliwe, że Twój aparat ma jeszcze kilka innych (DMF, AF-A itd.). Zapoznaj się z nimi, przeczytaj instrukcje, zobacz na stronie producenta lub poszukaj w internecie filmików od producenta, w którym to będzie wytłumaczone. Często też wytłumaczenie znajduje się bezpośrednio w aparacie po najechaniu na daną funkcję, warto zwrócić na to uwagę.

Tryb manualny (MF) - to jest tryb, w którym Ty ustawiasz gdzie ma być ostrość. Po prostu. Kręcisz pierścieniem na obiektywie i dzięki temu punkt ostrości przesuwa się wgłąb lub w bliżej Ciebie. Przydatne do wszystkich spokojnych sytuacji, jak na przykład w zdjęciach produktowych, kiedy robisz zdjęcie ze statywu, lub przy zdjęciach kulinarnych, lub krajobrazowych lub w fotografii macro. Mega przydatne również w sytuacjach z małą ilością światła, kiedy autofocus sobie nie radzi.



2. PRZYSŁONA


Może nie byłeś świadomy tego, że przysłona nie tylko kontroluje głębię ostrości i ilość światła, ale również efekt ostrości. Z jednej strony ludzki mózg lubi kontrasty i przy mocno otwartej przysłonie, czyli małej głębi ostrości będzie mało rzeczy ostrych i dzięki temu kontrastowi będzie się wydawało, że to co jest ostre jest naprawdę mocno ostre. Z drugiej jednak strony obiektywy ze względu na swoją konstrukcję mają największą ostrość przy wartościach rzędu f/8 do f/11. Także jeśli zależy Ci na maksymalizacji ostrości to użyj dokładnie takich wartości. Jeśli nie rozumiesz jak działa przysłona, wykonałem na ten temat filmik, zachęcam Cię do obejrzenia go: Jak działa przysłona?



3. CZAS OTWARCIA MIGAWKI

Mam nadzieję, że rozumiesz jak działa migawka, jeśli nie to również na ten temat powstał poradnik, link do niego znajdziesz tutaj: Jak działa czas naświetlania?

Dobra, skoro już wiesz jak czas otwarcia migawki działa, albo inaczej czas naświetlania to rozumiesz też, że wpływa on nie tylko na ekspozycję zdjęcia (jego jasność), ale również na kontrolowanie tego co masz kadrze. Czy zdjęcie jest ostre, rozmyte, czy to rozmycie jest zamierzone czy raczej chaotyczne. Jeśli fotografujesz na granicy odpowiedniego czasu naświetlania to możliwe, że zdjęcia nie będą rozmyte gdy na nie spojrzysz na ekranie LCD aparatu zaraz po jego wykonaniu. Dopiero po odpaleniu ich na większym ekranie zobaczysz, że wydawać się mogą jakieś takie nieostre. Jeśli zauważasz takie coś - zacznij korzystać z krótszego czasu naświetlania bo prawdopodobnie te mikrowstrząsy mają wpływ na efekt ostrości. Mówię o dobraniu pozornie właściwego czasu naświetlania. Pozornie oznacza, że jest to złudne i czasami by to naprawić wystarczy z czasu np. 1/500 zejść do 1/800 by zdjęcie było już naprawdę ostre dla danej sytuacji.


Dobry tego przykład widzisz poniżej. Ostrość na jednej nodze wydaje się trafiona, jednak zgięta noga poruszała się bardziej dynamicznie i dlatego mimo użycia czasu naświetlania rzędu 1/800 s. okazało się to być dla tej konkretnej sytuacji za długo - mamy rozmycie, które wpłynęło na efekt nieostrego zdjęcia.


4. ISO


Wydawać by się mogło, że ISO zmienia tylko jasność i ilość szumu na zdjęciu. Ale zwiększając ilość szumu zmniejsza się jakość zdjęcia i jednocześnie zdjęcia wydają się mniej ostre. Dlatego minimalizacja wartości ISO powinna być czymś bardzo ważnym dla Ciebie jeśli zależy Ci na naprawdę ostrych zdjęciach. Polecam przy dobieraniu parametrów zdjęcia z trójkąta ekspozycji (Czas naświetlania, Przysłona, ISO) pięciokrotne zastanowienie się nad ISO. Możliwe, że możesz je zmniejszyć kosztem wydłużenia czasu naświetlania lub bardziej otwartej przysłony. Możliwe też, że możesz po prostu zmienić lokalizację lub dostawić światła by rozjaśnić scenę i tym samym móc użyć mniejszej wartości ISO.

5. NA CO OSTRZYĆ?

Równie ważne jak dobranie poprawnych parametrów jest wiedzieć na czym ostrzyć. W portretach wydaje się to oczywiste - na oczach. Jeśli model/modelka ustawia się do Ciebie pod kątem, ważne jest by ostrzyć na oku, które jest bliżej nas.

My ludzie tak działamy, że gdy oczy nie są ostre to mamy wrażenie, że zdjęcie wyszło nieostre, mimo, że na przykład oko bardziej oddalone od aparatu jest w ostrości może to dla nas dziwnie wyglądać (nie zawsze musi, często to również wygląda okej). Dokładnie dlatego producenci aparatów tworząc systemy automatycznego znajdywania ostrości robią to tak by aparat rozpoznawał oczy. Nawet u zwierząt. Także pamiętaj - jeśli oczy są nieostre, zdjęcie jest nieostre (no chyba, że to jakiś artystyczny zamysł).

Ale co w przypadku ostrzenia innych kadrów? Na przykład krajobrazów? Ustawiaj ostrość na tym na czym chcesz by skupił się widz. Dlatego ważne jest robić zdjęcia z taką dozą świadomości, w której dobierasz kompozycję, kolory, punkt ostrości świadomie. W krajobrazach wskazane jest używanie dużej głębi ostrości by móc po całym zdjęciu wodzić wzrokiem i pochłaniać piękno całego kadru. Jednak w sytuacjach, kiedy warunki Ci na to nie pozwalają, warto ostrzyć na tym co jest priorytetem kadru, co stanowi clue, lub co jest najjaśniejszym lub centralnym jego punktem. Na przykład dla zdjęcia zorzy polarnej ostrzyłem na czubek gór, bo zorza nie jest czymś o klarownie zaznaczonych krawędziach, dlatego gdyby góry były nieostre, coś by nie grało.


W zdjęciach kulinarnych lub produktowych ważne jest odpowiednio dobrać głębię ostrości (np. użyć przysłony rzędu f/16 lub nawet f/18), lub dokonywać focus stackingu, tak by z kilku zdjęć złożyć zdjęcie ostre w całym obszarze, który stanowi produkt. O tej technice kiedyś napiszę i zrobię film :)



6. EDYCJA


Edycja jest równie ważna jak każdy inny punkt, który dzisiaj wymieniłem i taki konkretny filmik o ostrości i usuwaniu szumu już kiedyś zrobiłem, polecam Ci go obejrzeć jeśli chcesz zdobyć w tej materii taką pełną wiedzę: Jak wyostrzać zdjęcia i usuwać szum? Przede wszystkim: nie wyostrzaj w edycji zdjęć zbyt mocno. Mimo tego, że sharpening znaczy po angielsku ostrość, to jego maksymalna wartość nie da Ci maksymalnej ostrości. Używaj tych suwaków clarity, texture, sharpening i tych podobnych ze smakiem. Świetnie idzie oddać efekt ostrości dokonując delikatnego rozmycia wszystkiego poza głównym tematem zdjęcia, czyli np. dla portretu zdjąć clarity wszędzie poza samą twarzą. Oczy i usta również powinny mieć clarity lekko zdjęte ponieważ zbyt duże wartości tam potrafią zepsuć odbiór zdjęcia. W zdjęciach w stylu podróżniczym możesz używać tego samego patentu - zdjąć delikatnie clarity i texture wszędzie poza tematem zdjęcia. Jest to trochę bardziej styl edycji niż praktyka poprawnego wyostrzania, ale uwierz mi, że idzie w ten sposób polepszyć odbiór zdjęcia i dodać mu takiego czegoś ekstra co sprawia, że zdjęcie wydaje się jeszcze bardziej ostre.

Gdy zdjęcie zostało wykonane ze zbyt dużym ISO to możliwe, że ciężko będzie w edycji zawalczyć o taki efekt, tym delikatniej z suwakami sharpness i tym podobnych!

Gdy chcesz zmniejszyć ilość szumu narzędziem usuwania szumu to super, ale w ten sposób zmniejszasz efekt ostrości, także wtedy warto poszukać tego złotego środka, w którym masz idealny kompromis usuwania szumu i dodawania ostrości.

7. PODSUMOWANIE


Jak widzisz, rzeczy które wpływają na ostrość jest wiele i niepoprawne dobranie parametrów przy chociaż jednym z nich potrafi zepsuć odbiór zdjęcia. Dlatego warto myśleć przy robieniu zdjęć, jakkolwiek dziwnie to nie brzmi, myślenie o zdjęciu jest strasznie ważnym elementem kreatywnego i poprawnego fotografowania. Na ostrość wpływają jeszcze takie rzeczy jak obiektyw, wielkość matrycy i ogólnie rzecz biorąc - sprzęt. Jednak w tym wpisie chciałem się skupić na tych elementach, nad którymi możesz zacząć pracować już zaraz. Zapraszam do filmiku na ten temat: